Rola folianów w organizmie. Kwas foliowy a foliany - różnice


Do czego potrzebujemy witaminy B9? Co to są foliany? Czym się różnią od kwasów foliowych? W jakim pożywieniu występują foliany?

Jak działają foliany i kto powinien je przyjmować?

Foliany są niezbędną witaminą do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Skąd je czerpać, w jakiej formie się najlepiej przyswajają i kto powinien je suplementować?

Jaka jest funkcja folianów w organizmie?

Foliany pomagają w prawidłowej produkcji krwi, dzięki czemu nie czujemy się zmęczeni i znużeni.

Co ważne, foliany odgrywają istotną rolę w budowie struktur DNA.1 Biorą udział w procesie podziału komórek.

Są również zaangażowane w prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego, krwiotwórczego, odpornościowego i sercowo-naczyniowego. Pomagają w utrzymaniu prawidłowego metabolizmu homocysteiny. Wspierają też nasze funkcje psychologiczne. Kwas foliowy ma więc nie tylko wpływ na dobre zdrowie, ale i samopoczucie.5 6

Dlaczego suplementacja witaminą B9 jest tak istotna?

Witamina B9 jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu i wpływa na zdrowe serce. 10 Dlatego suplementacja witaminą B9 jest nie tylko powszechnie stosowana, ale w niektórych krajach producenci żywności mają nawet obowiązek wzbogacania w tą witaminę swoich wyrobów. Dotyczy to przede wszystkim pieczywa, płatków śniadaniowych, ryżu i makaronu. Takie prawo obowiązuje m.in. w Kanadzie, USA, RPA, Kostaryce, oraz Chile.

Z raportu opublikowanego na stronie amerykańskiego National Center for Biotechnology Information (Narodowe Centrum Informacji z zakresu Biotechnologii) wynika, że aż 53 kraje posiada przepisy wzywające do wzbogacania mąki kwasem foliowym.7

Ten sam raport podaje, że wzmocnienie żywności kwasem foliowym w celu zapobiegania wadom cewy nerwowej jest uważane za jedną z najbardziej udanych inicjatyw w zakresie zdrowia publicznego ostatnich 50–75 lat. Badania przeprowadzone w Stanach Zjednoczonych wykazały spadek częstotliwości występowania wrodzonych wad cewy nerwowej o 19–32% od czasu wprowadzenia obowiązku dodawania kwasu foliowego do mąki w 1998 r. 7

Czy foliany i kwas foliowy to to samo?

Foliany i kwas foliowy to różne formy chemiczne witaminy B9.

Witamina B9 naturalnie występuje w postaci folianów. Aktywną formą witaminy B9 jest kwas lewomefoliowy, czyli kwas 5-metyltetrahydrofoliowy (5-MTHF).

Natomiast kwas foliowy to syntetyczna forma witaminy B9, nazywana kwasem pteroilomonoglutaminowym.

Kwas foliowy naturalnie występuje w formie niezmetylowanej. Oznacza to, że w organizmie musi przejść przez szereg przemian zanim przybierze aktywną postać. Jak wynika z opracowania „Kwas foliowy w fizjologii i patologii” dla Katedry i Zakładu Biochemii, foliany z pożywienia przyswajają się w 50–90%.1 W suplementach diety natomiast kwas foliowy może występować od razu w zmetylowanej postaci 5-metylotetrahydrofolianu. Dzięki temu nie potrzebuje w organizmie ulegać dalszym przekształceniom, może bezpośrednio docierać m.in. do mózgu i brać udział w syntezie neuroprzekaźników.

Kwas foliowy w suplementach Pure4me występuje w aktywnej biologicznej formie 5- metylotetrahydrofolianu.

Gdzie znajdziesz witaminę B9?

Co ciekawe, foliany wzięły swoją nazwę od łacińskiego słowa oznaczającego liść i właśnie liściaste warzywa są głównym źródłem tego składnika odżywczego. Dobra wiadomość dla wegetarian jest taka, że poza wątróbką mięso ma niewiele B9.10 Naturalnym źródłem folianów są przede wszystkim zielone warzywa: z liściastych szpinak, sałata i jarmuż, a oprócz tego także brokuły, zielony groszek, awokado, brukselki czy szparagi. Bogate w witaminę B9 są też kalafiory, pomidory, buraki, bób, cytrusy, drożdże, jaja i sery, jak również pełne ziarna zbóż, orzechy i słonecznik. 2

Dzienne zapotrzebowanie na tą witaminę zależy przede wszystkim od wieku a także płci. Dla młodzieży i dorosłych zaleca się 400 µg na dobę. 3 Kobiety w wieku rozrodczym, planujące zajście w ciążę lub będące w pierwszym jej trymestrze, potrzebują co najmniej 800 μg na dobę.

Zapotrzebowanie organizmu na witaminę B9 wzrasta dodatkowo w niektórych okresach życia.

Poziom kwasu foliowego spada u osób narażonych na długotrwały stres. Na jego zawartość w organizmie wpływa też spożywanie kawy, alkoholu i palenie papierosów. Kobiety stosujące antykoncepcję hormonalną również mogą mieć obniżone poziomy witaminy B9. Szczególną uwagę na dostarczanie tej witaminy do organizmu powinny zwrócić osoby często korzystające z solarium, nastolatki w okresie dojrzewania, osoby starsze, czy cierpiący na schorzenia układu pokarmowego, zwłaszcza z obniżonymi poziomami witaminy C i żelaza.

Pure4me

[1] Czeczot, H. (n.d.). Kwas foliowy w fizjologii i patologii. Postepy Hig Med Dosw, 15.

[2] Cieślik E, Kościej A. Kwas foliowy – występowanie i znaczenie. Published online 2012:7.

[3] Kwas foliowy - Medycyna Praktyczna. Accessed April 8, 2021. https://www.mp.pl/pacjent/leki/subst.html?id=479

[4] Seremak-Mrozikiewicz A., Metafolina – alternatywa dla suplementacji niedoboru folianów u kobiet ciężarnych, Klinika Perinatologii i Chorób Kobiecych, Uniwersytet Medyczny w Poznaniu, 2013.

[5] Kłaczkow G, Anuszewska E. Kwas foliowy i jego znaczenie dla prawidłowego rozwoju organizmu człowieka. Przew Lek 2000, 5: 86-90.

[6] Karakuła H i wsp. Czy dieta ma wpływ na nasz nastrój? Znaczenie kwasu foliowego i homocysteiny. Pol Merk Lek 2009, XXVI, 152: 136-141.

[7] Morris MS, Jacques PF, Rosenberg IH, Selhub J. Folate and vitamin B-12 status in relation to anemia, macrocytosis, and cognitive impairment in older Americans in the age of folic acid fortification. Am J Clin Nutr. 2007;85(1):193-200. doi:10.1093/ajcn/85.1.193

[8] Gawęcki J.: „Witaminy”, Wydawnictwo Akademii Rolniczej im. Augusta Cieszkowskiego w Poznaniu, Poznań 2002

[9] Kunachowicz H., Nadolna I. i in.: „Wartość odżywcza wybranych produktów spożywczych i typowych potraw”, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009

[10] Folate: Health benefits and recommended intake. Published June 26, 2018. https://www.medicalnewstoday.com/articles/287677

[11] Folic Acid vs. Folate — What’s the Difference? https://www.healthline.com/nutrition/folic-acid-vs-folate#bottom-line